De laatste jaren kon de fors groeiende groep EU-studenten bij Saxion in Deventer nog met het nodige kunst- en vliegwerk aan een kamer worden geholpen, meldt manager internationale betrekkingen Chris van den Borne. Ditmaal zit de school met de handen in het haar en ziet Saxion zich genoodzaakt middels advertenties in de Stentor een beroep te doen op de Deventer bevolking.

,,Wij krijgen steeds meer studenten uit de EU, vooral uit landen als Ierland, Engeland, Polen en Roemenië, terwijl het aanbod aan kamers in Deventer steeds schaarser wordt. Dat komt deels omdat de gemeente een succesvol ontmoedigingsbeleid voert ten aanzien van de kamerverhuur. Een vergunning voor vijf jaar kost tegenwoordig al snel duizend euro.”

De gemeente probeert de illegale kamerverhuur terug te dringen door strenger te controleren en beter over de regels voor te lichten. Een vergunning is nodig als drie of meer kamerbewoners huisvesting wordt geboden; of twee als de verhuurder in hetzelfde huis woont. Saxion doet daarom nu een beroep op particulieren die nog een kamer over hebben.

Ten aanzien van vorig jaar is het aantal EU-studenten dat aan de Deventer hogeschool een studie wil volgen, verdubbeld. Er hobbelen er nu vijftig rond van wie het merendeel nog geen kamer heeft.

Ook universiteiten uit België en Frankrijk roepen studenten terug. Reden voor het advies is de oplaaiende drugsoorlog in de stad. Schietpartijen, afrekeningen en wegblokkades zijn er schering en inslag.

De studenten zitten in Mexico voor een uitwisselingsprogramma. Zij moeten uiteindelijk zelf beslissen of ze terugkeren. Buitenlandse Zaken geeft overigens geen negatief reisadvies.

Voor de high potentials, de bestuurders van de toekomst, trekken bedrijven alles uit de kast. Zij krijgen loopbaantrajecten, uitstekende arbeidsvoorwaarden en bovendien een toekomstperspectief met een baan in het topmanagement van het concern aangeboden.

En dan komt het moment dat de afgestudeerde zijn capaciteiten moet tonen. Het bedrijf heeft te kampen met een financiële tegenvaller en de kersverse manager is voor het eerst in zijn carrière verantwoordelijk voor een groot probleem. Om het probleem op te lossen, moet het wel eerst erkend worden. Maar erkenning kan wel eens schadelijk zijn voor de jaarlijkse bonus, of misschien zelfs voor de carrière. Voor het eerst in zijn loopbaan kampt de jonge manager met een ethische kwestie. En daar gaat het vaak fout.

”Als deze jonge mensen voor een ethisch dilemma komen te staan, stellen zij eigenbelang vaak boven het algemeen belang of het belang van het bedrijf,” zegt Phillip Wallage, partner bij accountantsbureau KPMG, die onderzoek heeft gedaan naar het normbesef van afgestudeerden bij bedrijven.

Het is niet goed gesteld met het ethisch normbesef van de aankomende bestuurders in het bedrijfsleven. Veertig procent van de Nederlandse bedrijven heeft afgelopen twee jaar aanstormend talent de laan uitgestuurd wegens een gebrek aan normen en waarden, aldus KPMG. ”Omdat de huidige economische crisis mede toegeschreven wordt aan een gebrek aan ethisch en moreel verantwoord gedrag, is dit op zijn minst verontrustend,” zegt Wallage, die het onderzoek heeft geleid.

Graaigedrag van managers blijkt moeilijk uit te bannen. Ondanks de kredietcrisis, die een jaar geleden uitbrak door toedoen van hebzuchtige bankiers, blijkt er alweer een nieuwe generatie managers op te staan die het gedrag van de voorgangers zonder schaamte kopieert. Nieuwe managers die status, carrière en inkomen laten prevaleren boven de continuïteit van de onderneming.

Angelique Keijsers, partner forensische accountancy bij adviesbureau Ernst & Young, is niet verbaasd dat jonge managers het niet zo nauw nemen met de regels.

”Wij hebben eerder al onderzoek gedaan en daar kwam uit dat de crisis er wel eens voor zou kunnen zorgen dat managers regels vaker overtreden. Juist als bedrijven in het nauw zitten, te maken hebben met financiële tegenslagen, laat de controle daarop te wensen over. En de manager heeft er volgens onze steekproef alle belang bij, omdat zijn beloning veelal afhankelijk is van de financiële prestaties van de onderneming. Ik vind het verontrustend dat na de kredietcrisis dit gedrag ook bij de toekomstige managers voorkomt. Belangrijk is hoe de manager functioneert, want die posities zijn belangrijk bij bestrijding van fraude.”

Ook onderzoeker Wallage hamert op de voorbeeldfunctie van de zittende leiders. ”Het voorkomen van incidenten en ongewenst gedrag is geen kwestie van regels, maar van vertrouwen, integriteit, cultuur en ethiek, met name aan de top van de organisatie. Bestuurders moeten door eigen voorbeeldgedrag laten zien dat zij hun verantwoordelijkheid nemen.”

Sinds het ontstaan van de crisis besteden ondernemingen meer aandacht aan ethiek, zeggen zij. Bedrijven zien juist een taak weggelegd voor het onderwijs. Eén op de drie ondernemingen meent dat hbo’s en universiteiten veel meer moeten doen aan de ethische en morele vorming van studenten.

De Amsterdam Business School MBA van de Universiteit van Amsterdam trekt de touwtjes behoorlijk aan als het gaat om ethisch normbesef. De instelling start met ethiek als apart vak en studenten krijgen het daarnaast onderwezen als vast onderdeel van vakken als accountancy en financieel management, zegt directeur Willemijn van Dolen. ”Ik vind het verder een goed idee om een eed af te laten leggen door het senior management.”

Van Dolen is desalniettemin verrast dat zo veel afgestudeerden toch een scheve schaats rijden in hun eerste baan. ”Ik merk juist een enorm tegengeluid. Doordat zij steeds aangesproken worden op hun gedrag in kranten en hun directe omgeving, is sociale verantwoordelijkheid juist een enorm belangrijk gespreksonderwerp onder studenten. Ze zijn er echt mee bezig.”

Dit blijkt uit de WO-instroommonitor, een onderzoek dat jaarlijks wordt uitgevoerd door IOWO, een onafhankelijk onderwijsadviesbureau gelieerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Voor dit landelijke onderzoek benadert IOWO jaarlijks alle universitaire eerstejaars die rechtstreeks zijn ingestroomd vanuit 6 vwo. In de alweer elfde editie van de WO-instroommonitor gaven bijna 6.000 studenten hun ervaringen weer met betrekking tot studiekeuzeproces en aansluiting.

Trend

Ook bij het kiezen van een universiteit lijken aankomend studenten zich meer te laten leiden door toekomstgeoriënteerde motieven. Aantrekkelijke masters en afstudeerrichtingen in de bachelorfase worden steeds belangrijker in het keuzeproces. Daarnaast speelt de kans op een (interessante) baan door een studie aan de gekozen universiteit in toenemende mate een rol. Denkend aan de economische crisis ligt het voor de hand dat deze trend zich doorzet naar 2010.

Campus

Cijfers uit de WO-instroommonitor laten verder zien dat studenten zich bij hun instellingskeuze steeds vaker laten leiden door de aantrekkelijkheid van de campus. Aantrekkelijkheid van de universiteitsstad en het studentenleven spelen juist minder vaak een belangrijke rol. Tegenwoordig worden studenten geacht in een vlot tempo hun studie af te ronden. Wanneer er minder tijd voor activiteiten buiten de studie is, wordt de campus een centralere plek in het leven van de student.

Ondanks deze ontwikkelingen blijft interesse in het vakgebied de belangrijkste reden om te kiezen voor een opleiding. Bij keuze voor een universiteit weegt de uitstraling van de universiteit het zwaarst.